Karar günlüğünde yalnız ne seçildiğini yazmak yeterli değildir. O seçimin hangi bilgiyle, hangi varsayımla ve hangi belirsizlik altında yapıldığı da korunmalıdır. Sonuç ortaya çıktıktan sonra geçmiş gerekçeyi yeniden yazmak kolaydır; günlük, o andaki düşünceyi daha dürüst değerlendirmeye yardımcı olur.
Bu yazı kurucu ve proje yöneticisi bakışıyla önerdiğim bir kayıt biçimidir. Düzenli tutulmuş belirli bir günlüğün sonuçlarını anlatmaz. Amaç her küçük kararı belgeye dönüştürmek değil, geri dönüp öğrenmeye değer seçimleri izlenebilir kılmaktır.
Hangi kararları kaydetmek anlamlı?
Önemli kaynak ayıran, ürün yönünü değiştiren, müşteriye söz oluşturan veya geri dönüşü zor olan kararlar başlangıç için uygundur. Sık tekrarlanan ama sonucu belirsiz seçimler de yararlı olabilir. Günlük, sıradan yapılacaklar listesinin yerine geçmez.
Kararın kapsamı açık yazılır. “Yeni ürün yapacağız” yerine hangi kullanıcı işi, hangi ilk sınır ve hangi değerlendirme dönemi seçildiği belirtilir. Böylece daha sonra bambaşka bir kapsamın sonucu ilk karara bağlanmaz.
Kanıt ile varsayımı ayırmak
| Kayıt türü | Örnek ifade biçimi |
|---|---|
| Gözlem | Belirli görüşmelerde bu görev tekrarlandı |
| Yorum | Tekrar, ortak bir iş ihtiyacına işaret ediyor olabilir |
| Varsayım | Bu kullanıcılar mevcut yöntemlerini değiştirmeye istekli olabilir |
| Karar | Sınırlı görev prototipiyle bunu sınayacağız |
| Beklenti | Kullanıcı görevi açıklama yardımı olmadan tamamlayabilmeli |
| Değiştirme koşulu | Temel veri erişimi mümkün değilse kapsam yeniden ele alınacak |
Örnek ifadeler gerçek bir araştırma sonucu değildir; kayıt dilinin nasıl ayrıştırılabileceğini gösterir. Özellikle varsayımın gözlem gibi yazılmaması önemlidir.
Alternatifleri kısa ama gerçek biçimde tutmak
Seçilmeyen seçenekler ve nedenleri kaydedilir. Daha küçük pilot, mevcut araçla devam etmek veya hiç başlamamak da alternatif olabilir. Yalnız tercih edilen seçeneği mantıklı gösterecek zayıf alternatifler yazmak günlüğün değerini azaltır.
Kararın tersine dönmesini sağlayacak kanıt da düşünülür. Hangi bulgu çıkarsa yaklaşım değişecek? Bu soruya cevap yoksa karar, araştırılabilir bir seçimden çok savunulan bir inanca dönüşebilir.
Sonucu gerekçeden ayrı değerlendirmek
İyi bir süreçle verilen karar kötü sonuçlanabilir; zayıf gerekçeli karar şans eseri iyi sonuç verebilir. Bu nedenle değerlendirmede hem sonuç hem o günkü bilginin kullanımı incelenir. Sonradan öğrenilen bilgiyi geçmişte biliniyormuş gibi değerlendirmem.
Beklenmeyen sonuçta veri, varsayım, uygulama ve dış koşullar ayrı ele alınır. Örneğin kullanıcı görevi tamamlayamadıysa problem yanlış mı seçildi, prototip mi anlaşılmadı, yoksa gerekli veri mi yoktu? Bu ayrım sonraki kararı iyileştirir.
Günlüğü yaşayan bir kayıt yapmak
İlk kayıt değiştirilmeden, değerlendirme notu ayrı tarihle eklenir. Karar devam, değişiklik, bekleme veya sonlandırma durumuna bağlanır. Yeniden inceleme koşulu yazılmadığında günlük yalnız geçmiş arşivi olarak kalabilir.
Prototip öncesi kanıt başlangıç bilgisini; bir fikri bırakma sinyalleri ise kararın değişme koşullarını tamamlıyor. Günlüğün amacı geleceği doğru bildiğimizi göstermek değil, belirsizlik altında neye dayanarak seçim yaptığımızı anlayabilmektir.